Việt Nam đang nổi lên như một thị trường cung ứng nhân lực quốc tế tiềm năng cho các ngành công nghệ cao và kỹ thuật của Phần Lan. Dựa trên Bản ghi nhớ hợp tác (MoU) giữa Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Việt Nam (nay là Bộ Nội vụ – MOHA) và Bộ Kinh tế và Việc làm Phần Lan, sự hợp tác về nguồn nhân lực trình độ cao giữa hai quốc gia ngày càng trở nên sâu sắc.
Dữ liệu gần đây từ Cơ quan Di trú Phần Lan (Migri) cho thấy Việt Nam là điểm sáng nổi bật trong số các quốc gia cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, với vai trò được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Một ví dụ điển hình là anh Dương Tuấn Lực, chuyên gia công nghệ người Việt đã cùng gia đình sang định cư và làm việc tại Helsinki.
Anh Lực chia sẻ: “Năm 2022, khi nhận được lời mời làm việc từ nhiều quốc gia châu Âu, quyết định của tôi gói gọn trong 4 yếu tố: môi trường giáo dục tốt nhất cho con, dư địa phát triển sự nghiệp, mức độ phổ biến của tiếng Anh và sự hỗ trợ mạnh mẽ giúp vợ tôi hòa nhập cuộc sống mới.”
“Không có quốc gia nào dung hòa trọn vẹn cả 4 yếu tố trên như Phần Lan. Trong vài năm qua, tôi đã đồng hành và tư vấn cho hơn 1.000 chuyên gia Việt Nam đứng trước lựa chọn tương tự, và hầu như ai cũng trăn trở đúng 4 câu hỏi đó,” anh Lực cho biết.
Bên cạnh thế mạnh vốn đã nổi tiếng thế giới về công nghệ phần mềm, công nghệ thông tin & truyền thông (ICT) và kiến trúc điện toán đám mây, hệ sinh thái công nghệ cao của Phần Lan còn mở ra vô số lộ trình phát triển trong các lĩnh vực thế hệ mới như Trí tuệ nhân tạo (AI), vi điện tử, kỹ thuật bán dẫn, an ninh mạng, điện toán lượng tử, phương tiện tự hành và công nghệ sạch.
Đối với các chuyên gia quốc tế, hệ sinh thái đa dạng này mang đến cơ hội rộng mở để phát huy chuyên môn, dẫn dắt các dự án nghiên cứu & phát triển (R&D) quy mô toàn cầu, đồng thời liên tục thăng tiến sự nghiệp tại các cụm công nghệ hàng đầu thế giới.
“Phần Lan sở hữu một trong những hệ sinh thái công nghệ năng động và đa dạng nhất thế giới, được xây dựng trên nền tảng của những đột phá công nghệ tiên phong.” Bà Laura Lindeman, Giám đốc cấp cao đơn vị Work in Finland thuộc Business Finland, cho biết. “Từ các phòng lab R&D công nghệ sâu, các trung tâm bán dẫn hàng đầu đến sự phát triển bùng nổ của ngành AI và công nghệ sạch, sự đa dạng về cơ hội tại đây giúp các chuyên gia quốc tế dễ dàng tìm thấy ‘mảnh đất lành’ cho riêng mình, trực tiếp giải quyết các thách thức toàn cầu và bứt phá sự nghiệp.”
14 ngày cho một khởi đầu mới: Quy trình cấp phép siêu tốc cho chuyên gia và gia đình
Quy trình nhập cảnh và thủ tục cư trú luôn là chủ đề được tìm kiếm hàng đầu. Đối với các chuyên gia trình độ cao đã nhận được lời mời làm việc, Phần Lan cung cấp quy trình cấp giấy phép cư trú siêu tốc ‘Fast-Track’ thông qua cổng thông tin chính thức Enter Finland. Nhờ dịch vụ này, các chuyên gia và người thân của họ có thể nhận kết quả phê duyệt chỉ trong vòng 14 ngày.
“Thời gian chờ cấp phép thường là mối bận tâm lớn nhất, nhưng hoá ra lại dễ giải quyết nhất,” anh Lực chia sẻ. “Gia đình tôi nộp hồ sơ qua cổng Fast Track. Đại sứ quán đối soát thông tin định danh, và chỉ trong chưa đầy hai tuần, toàn bộ giấy phép cư trú của cả nhà đã được cấp cùng lúc. Quy trình nhanh chóng đó mang lại sự an tâm tuyệt đối cho quyết định chuyển sang Phần Lan của chúng tôi.”
Ngôn ngữ, văn hóa làm việc và sự hòa nhập của gia đình
Ngành công nghệ của Phần Lan từ lâu đã vang danh thế giới, và những thương hiệu lớn như Nokia hay KONE vốn đã quá quen thuộc với người dân Việt Nam. Dù vậy, không ít chuyên gia trình độ cao tại Việt Nam vẫn đắn đo trước quyết định sang Phần Lan làm việc vì e ngại rào cản ngôn ngữ. Trên thực tế, tại rất nhiều doanh nghiệp Phần Lan, tiếng Anh là ngôn ngữ làm việc chính thức, cho phép các nhân sự quốc tế hòa nhập và bắt nhịp công việc ngay lập tức. Việc học tiếng Phần Lan sẽ giúp hòa nhập sâu hơn với đời sống bản địa, nhưng hoàn toàn không phải là rào cản để bắt đầu sự nghiệp.
Đối với các gia đình có con nhỏ, quá trình thích nghi trở nên dễ dàng hơn nhờ hệ thống giáo dục Phần Lan luôn có các chương trình hỗ trợ ngôn ngữ và văn hóa chuyên biệt cho trẻ em quốc tế.
“Các con tôi học tiếng Phần Lan qua các trò chơi và giao tiếp tự nhiên chỉ trong 6 tháng, trong khi nhà trường vẫn tích cực khuyên gia đình tiếp tục nói tiếng Việt khi ở nhà. Điều tuyệt vời nhất là việc tan làm đúng giờ để dành trọn buổi tối cho gia đình không phải là ‘đãi ngộ hiếm có’, mà là chuẩn mực sống tại đây,” anh Lực bộc bạch.
Song song với đó, các tổ chức như Hội Chuyên gia Việt Nam tại Phần Lan (VPF), Cộng đồng Công nghệ Việt Nam (VTC) và BiziVietnam thường xuyên triển khai các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn thực tế và tổ chức các sự kiện cộng đồng như Ngày hội Việt Nam, Tết Nguyên Đán hay Tết Trung Thu, giúp những người mới sang nhanh chóng cảm nhận được không khí ấm áp như ở nhà.
“Phần Lan luôn sẵn sàng đồng hành giúp các tài năng quốc tế dễ dàng hòa nhập với môi trường và văn hóa mới mà không cảm thấy cô đơn,” bà Lindeman nhấn mạnh. “Đó là lý do chúng tôi xây dựng một hệ thống hỗ trợ tối đa mang lại sự an tâm lâu dài.”
Thu nhập, phúc lợi và kế hoạch tài chính tối ưu
Khi các chuyên gia công nghệ Việt Nam đánh giá một cơ hội việc làm ở nước ngoài, bức tranh tài chính toàn cảnh quan trọng hơn nhiều so với mức lương gộp (gross salary). Một yếu tố then chốt cần cân nhắc là mức thuế suất áp dụng cho chuyên gia nước ngoài, với mức cố định 25%, quyết định thu nhập thực nhận và kế hoạch tài chính tổng thể. Bên cạnh thuế, các nhân sự Việt Nam cũng đặc biệt quan tâm đến việc hỗ trợ di chuyển từ phía nhà tuyển dụng, bao gồm nhà ở tạm thời, chi phí di chuyển và đăng ký thuế.
“Công ty tôi đã chi trả toàn bộ chi phí chuyển nhà và sắp xếp chỗ ở ban đầu, hỗ trợ làm thủ tục nhập học cho các con và các khóa học hòa nhập cho vợ tôi,” anh Lực cho biết. “Mặc dù biểu thuế lũy tiến của Phần Lan làm giảm số tiền thực nhận từ tổng thu nhập, nhưng nguồn thu ngân sách này được tái đầu tư trực tiếp vào hạ tầng công cộng chất lượng cao, nền giáo dục hàng đầu miễn phí và chăm sóc sức khỏe toàn dân. Điều này giúp giảm đáng kể các chi phí sinh hoạt tự túc cho cả gia đình.”
Lập kế hoạch chi phí sinh hoạt thực tế là bước chuẩn bị không thể thiếu. Các ứng viên thường chủ động tham khảo các nền tảng bản địa như Oikotie để khảo sát thị trường nhà ở tại các thành phố của Phần Lan trước khi đưa ra quyết định. Bức tranh tài chính tổng thể cũng phụ thuộc rất nhiều vào chế độ phúc lợi lao động tiêu chuẩn, thường bao gồm chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp toàn diện, đóng bảo hiểm hưu trí, kỳ nghỉ phép hưởng nguyên lương và các gói hỗ trợ tái định cư chuyên biệt.
“Để đánh giá đúng giá trị thực sự của một lời mời làm việc quốc tế, chìa khóa nằm ở sự trao đổi minh bạch và rõ ràng ngay từ khâu tuyển dụng,” bà Lindeman khẳng định. “Chúng tôi luôn khuyến khích ứng viên quốc tế chủ động trao đổi cởi mở trong quá trình phỏng vấn để nắm rõ mọi thông tin về phúc lợi, trường học cho con và các điều khoản hỗ trợ trước khi chính thức tiếp nhận công việc.”
“Mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là muốn các chuyên gia công nghệ Việt Nam và gia đình họ được hưởng một nền giáo dục công lập hàng đầu thế giới cho con trẻ, dịch vụ y tế toàn dân và một mô hình an sinh xã hội nơi chi phí sinh hoạt hàng ngày được hỗ trợ tối đa từ nguồn phúc lợi công. Về mặt pháp lý, chúng tôi muốn đơn giản hóa tối đa quy trình di trú cho các chuyên gia cấp cao, tạo điều kiện để cả gia đình cùng sang sinh sống và hướng tới mục tiêu định cư lâu dài,” bà Lindeman chia sẻ thêm.
Các chuyên gia Việt Nam quan tâm đến cơ hội phát triển sự nghiệp tại Phần Lan được khuyến khích tìm hiểu sớm và tham khảo thông tin từ các nguồn chính thống như website chính thức Work in Finland và cổng thông tin Enter Finland để cập nhật các yêu cầu và hướng dẫn mới nhất trước khi bắt đầu hành trình.
