Một chiếc thẻ nhớ được quảng cáo có dung lượng 128GB vẫn có thể được máy tính nhận diện bình thường, cho phép chép ảnh và video mà không báo lỗi. Chỉ sau một thời gian sử dụng, người mua mới phát hiện tệp không thể mở hoặc đã biến mất. Những thao tác kiểm tra thông thường khó phát hiện tình trạng gian lận dung lượng này.
Giữa lúc giá chip nhớ NAND Flash biến động, thẻ nhớ giá rẻ trên sàn thương mại điện tử dễ thu hút người mua. Tuy nhiên, sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể khiến người dùng mất cả ảnh chụp, video hành trình hoặc dữ liệu giám sát quan trọng.
Vì sao máy tính vẫn nhận đủ dung lượng của thẻ nhớ giả?
Mỗi thẻ nhớ có một bộ điều khiển quản lý việc đọc, ghi và trao đổi dữ liệu với thiết bị. Khi cắm thẻ vào máy tính, hệ điều hành hiển thị dung lượng do bộ điều khiển cung cấp, chứ không kiểm tra toàn bộ vùng lưu trữ.
Bộ điều khiển trên thẻ gian lận có thể bị chỉnh sửa để báo dung lượng lớn hơn thực tế, chẳng hạn thẻ chỉ có 16GB nhưng hiển thị 128GB. Người mua vẫn định dạng, tạo thư mục và chép vài GB ảnh bình thường vì dữ liệu chưa vượt dung lượng thực.
Khi ghi vượt dung lượng thực, dữ liệu mới có thể ghi đè dữ liệu cũ hoặc không được lưu chính xác. Ảnh vẫn hiện trong thư mục nhưng không mở được, video bị lỗi giữa chừng. Với camera hành trình, sự cố có khi chỉ được phát hiện lúc cần xem lại video.
Kiểm tra dung lượng và tốc độ thẻ nhớ như thế nào?
Để kiểm tra thẻ nhớ có thực sự lưu được dung lượng đã công bố, người dùng có thể sử dụng các phần mềm chuyên dụng trên máy tính. Những ứng dụng này sẽ ghi dữ liệu thử nghiệm vào thẻ nhớ, sau đó đọc lại để phát hiện những vùng nhớ không thể lưu trữ dữ liệu chính xác, thay vì chỉ dựa vào dung lượng hiển thị trên hệ điều hành.
Nếu sử dụng Windows, người dùng có thể tải miễn phí H2testw từ trang Heise để kiểm tra dung lượng thực của thẻ nhớ. Sau khi kết nối thẻ qua đầu đọc, người dùng chọn đúng ổ đĩa, lựa chọn kiểm tra toàn bộ dung lượng trống rồi nhấn Write + Verify. Phần mềm sẽ ghi dữ liệu thử nghiệm, đọc lại và thông báo những vùng nhớ hoạt động bình thường hoặc gặp lỗi.
Với máy tính Mac, người dùng có thể tải miễn phí ứng dụng F3XSwift trên GitHub để kiểm tra dung lượng thực của thẻ nhớ. Sau khi mở ứng dụng, người dùng chọn thẻ cần kiểm tra và nhấn Test. Phần mềm sẽ ghi dữ liệu thử nghiệm, đọc lại và thông báo nếu phát hiện lỗi. Nên thực hiện trên thẻ mới hoặc đã sao lưu dữ liệu, bởi quá trình ghi thử có thể ảnh hưởng đến những tệp đã lưu nếu thẻ bị gian lận dung lượng.
Ngoài dung lượng, những thông số tốc độ in trên thẻ nhớ cũng cần được xem xét đúng ý nghĩa. Hai ký hiệu U3 và V30 thể hiện tốc độ ghi tuần tự tối thiểu 30MB/s theo điều kiện tiêu chuẩn, trong khi con số 200MB/s trên một số sản phẩm thường là tốc độ đọc tối đa. Chẳng hạn, Extreme PRO SD UHS-I 128GB từng có phiên bản công bố tốc độ đọc tối đa 200MB/s và ghi tối đa 90MB/s. Kết quả đo thực tế còn phụ thuộc vào đầu đọc và thiết bị sử dụng, nên tốc độ thấp hơn thông số quảng cáo chưa đủ để kết luận thẻ giả.
Ngay cả khi vượt qua phép thử dung lượng và tốc độ, thẻ nhớ vẫn có khả năng là sản phẩm giả mạo thương hiệu. Các phần mềm như H2testw hay F3 chỉ kiểm tra khả năng lưu trữ, không xác minh được nguồn gốc sản phẩm.
Nhận diện sản phẩm đáng ngờ và xác minh nguồn gốc trước khi sử dụng
Trên các sàn thương mại điện tử, thẻ nhớ có cùng dung lượng và thông số kỹ thuật đôi khi được bán với mức giá chênh lệch đáng kể. Người dùng nên ưu tiên gian hàng chính thức hoặc đại lý được ủy quyền, đồng thời kiểm tra thông tin nơi bán, chính sách đổi trả và bảo hành. Giá thấp bất thường là lý do để tìm hiểu kỹ hơn về nguồn gốc sản phẩm, nhưng chưa đủ để kết luận đó là hàng giả.
Hình ảnh đăng bán cũng có thể gây nhầm lẫn khi một số thẻ không rõ nguồn gốc sao chép tên dòng sản phẩm, cách phối màu và những ký hiệu tốc độ quen thuộc. Trước khi đặt hàng, người dùng có thể đối chiếu mã sản phẩm, dung lượng và thiết kế với thông tin trên website của nhà sản xuất, đồng thời yêu cầu người bán cung cấp hình ảnh thực tế nếu cần.
Trên bao bì và hai mặt thẻ, những lỗi chính tả, chất lượng in kém, dấu hiệu bao bì bị can thiệp hoặc thông tin không khớp với công bố của nhà sản xuất đều cần được xem xét. Một số thương hiệu còn cung cấp tài liệu đối chiếu hàng giả, chẳng hạn thư viện hình ảnh thẻ SD và microSD giả do SanDisk công bố. Tuy nhiên, thiết kế sản phẩm có thể thay đổi theo từng thế hệ nên không thể kết luận hàng giả chỉ từ một chi tiết ngoại hình.
Nếu phát hiện dấu hiệu đáng ngờ, người dùng nên giữ hóa đơn, chụp rõ bao bì và cả hai mặt thẻ để liên hệ nơi bán hoặc bộ phận hỗ trợ của thương hiệu tương ứng. Trong thời gian chờ xác minh, không nên sử dụng thẻ để lưu trữ dữ liệu quan trọng, ngay cả khi thiết bị vẫn nhận diện và hoạt động bình thường.
